การเล่น การออกกําลังกาย และพักผ่อน

     การเล่นของเด็ก เป็นวิธีการเรียนรู้อย ่างหนึ ่งโดย ธรรมชาติการเล่นของเด็กที่แท้จริงต้องเปิดโอกาสให้เด็กเล่น อย่างอิสระทั้งทางกาย ทางความคิด และทางสังคมเด็กจะมี ความสุขเมื่อได้เล่น โดยธรรมชาติแล้วเด็กต้องการเล่นอยู่ ตลอดเวลา ซึ่งเป็นสิ่งที่นำ ไปสู่การเรียนรู้ตามธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อมช่วยส่งเสริมพัฒนาการตามวัยทําให้เด็กเป็นคน ช่างสังเกต รู้จักคิดเชื ่อมโยงเหตุผลการเล่นช่วยให้เด็กพัฒนา ไปสู่วิธีการดำ เนินชีวิตเมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่ นำไปสู่การรู้จัก รับผิดชอบต่อตนเอง เรียนรู้ระเบียบวินัย รู้จักควบคุมอารมณ์ ถ่ายทอดจินตนาการ

     เด็กเรียนรู้สิ่งต่างๆ โดยการเล่นผ่านทางประสาทสัมผัส การเล่นของเล่น ได้สังเกตเห็นความแตกต่างและควาคล้ายคลึง ของสิ่งต่างๆ ที่เล่น ได้เรียนรู้รูปร่าง ขนาดความหยาบ ความ ละเอียดของวัตถุของเล่นนั้น

    ผู้ปกครองควรจัดเวลา และสถานที่ให้เหมาะสมเพื่อให้ เด็กได้มีการออกกำลังกายเคลื่อนไหว เช่น การคืบคลาน การเกาะ เดิน หรือ การวิ่ง ในที่โล่งกว้าง บรรยากาศถ่ายเท และคานึงถึง ํ ความปลอดภัยเพราะการเล่น การออกกำลังกายมีความสำคัญ ในการส่งเสริมให้เด็กแต่ละวัยเกิดการเรียนรู้ มีความสนุกสนาน ได้สำ รวจค้นพบสิ่งใหม่ๆ ได้แสดงออกเลียนแบบท่าทางต่างๆ ผู้ปกครองควรให้จัดกิจกรรมที่น่าสนใจ ให้เด็กๆ สามารถเล่นและ ออกกำ ลังกายไปด้วยในขณะเดียวกัน หากเห็นว่าเด็กร่าเริง แจ ่มใสสนุกเพลิดเพลิน แสดงว่า การเล่น และออกกำลังกาย ของเด็กอยู่ในระดับพอดี ซึ่งจะเกิดผลดี ทําให้เด็กคล่องแคล่ว กระฉับกระเฉง กล้ามเนื้อแข็งแรง ฝึกความคิดสร้างสรรค์และเรียนรู้การแก้ไขปัญหาได้ดี ทั้งนี้ควรให้เด็กอยู่ในสายตาของ ผู้ใหญ่ และระมัดระวังการเล่นที่ก่อให้เกิดอันตราย หรือการ เลียนแบบที่อาจทําให้เด็กใช้ความรุนแรง เช่น การเล่นโลดโผน รุนแรงการเลียนแบบที่ไม่ดี เช่น เล่นอาวุธ หรือสถานที่ที่ไม่ ปลอดภัย เช่น ที่สูงถนน ใกล้นํ้า เป็นต้น

    หลังจากการเล่นและออกกำลังกายแล้ว ควรมีเวลา พักผ่อนอย่างเหมาะสมและเพียงพอซึ่งการนอนหลับเป็นช่วงเวลา ที่ร่างกายได้ซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอเพราะในเวลาที่เด็กๆ นอนหลับสนิทต่อมใต้สมองจะหลั่งฮอร์โมนชื่อโกรทฮอร์โมน ออกมา ช่วยให้ร่างกายเจริญเติบโตสูงขึ้น นอกจากนี้การนอน ไม่พอยังส่งผลถึงการรับรู้ความเข้าใจการเรียนรู้สิ่งใหม่การแก้ ปัญหาและความจําลดน้อยลง

ข้อเสนอแนะในการเลือกของเล่น 
1. เลือกของเล่นที่ปลอดภัย คงทน ไม่มีมุมหรือเหลี่ยมคม ใช้สีที่ไม่เป็นพิษ มีความแข็งแรงคงทน ทําความสะอาดได้ง่าย มีนํ้าหนักที่เหมาะสมกับเด็ก 

2. เหมาะสมกับวัย สีสันสดใส มีประโยชน์รอบด้าน และเด็กสามารถเรียนรู้ได้หลากหลาย 

3. หลีกเลี่ยงของเล่นที่มีขนาดเล็กให้กับเด็กที่อายุตํ่ากว่า 3 ขวบ เนื่องจากเป็นวัยที่ชอบหยิบของเล่นเข้าปาก 

4. หลีกเลี่ยงของเล่นที่ส่งเสริมความก้าวร้าวรุนแรง เช่น ของเล่นที่เป็นอาวุธ 

5. มีมาตรฐานความปลอดภัย โดยได้รับความปลอดภัยจากสถาบันที่ได้มาตรฐาน เช่น มอก. 

6. ของเล่นไม่จําเป็นต้องเลือกซื้อของเล่นที่ราคาแพง ของเล่นที่พ่อแม่ทําเองจากวัสดุที่มีในบ้าน หรือการพูดคุยหยอกล้อ การเล่านิทาน ร้องเพลง การทายปัญหา จะเป็นการเล่นที่ส่งเสริมพัฒนาการเด็ก ได้อย่างดีและมีคุณค่ามากสำ หรับลูก

คู่มือส่งเสริมพัฒนาการเด็กแรกเกิด – 5 ปี สำหรับผู้ปกครอง : กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข หน้า 14-15